Fara á efnissvæði
IS
EN
PL

Kíghósti

Kaflar
Útgáfudagur

Kíghósti (e. pertussis) er öndunarfærasýking sem orsakast af bakteríunni bordetella pertussis. Hann er algengastur hjá börnum, einkum á fyrstu mánuðum ævinnar. Hjá unglingum og fullorðnum birtist sjúkdómurinn sem langvarandi og þrálátur hósti. Sýkingin stafar af bakteríu sem framleiðir eiturefni sem veldur slæmum hóstaköstum.

Einkenni

  • Vægt kvef
  • Vaxandi hósti
  • Slímsöfnun og slæm hóstaköst, sérstaklega á næturnar

Eftir um það bil tvær vikur færast einkennin í vöxt með áköfum hóstaköstum og fylgir þeim einkennandi soghljóð við innöndun. Síðari einkenni eru:

  • Hnerri
  • Nefrennsli
  • Hiti

Einkenni sjúkdómsins geta verið til staðar í allt að 10 vikur.

Smitleiðir og meðgöngutími

Smit berst milli manna með úða frá öndunarfærum (t.d. með hnerra). Meðgöngutími sjúkdómsins er yfirleitt um 2-3 vikur.

Greining

Sjúkdóminn má staðfesta með ræktun frá nefi.

Fylgikvillar

Ungum börnum er sérlega hætt við alvarlegum fylgikvillum sýkingarinnar sem geta verið:

  • Öndunarstopp
  • Krampar
  • Lungnabólga
  • Truflun á heilastarfsemi 

Kíghósti er ekki jafn alvarlegur hjá eldri börnum og fullorðnum en mikill hósti getur haft í för með sér:

  • Eyrnabólgu
  • Kviðslit
  • Verki í rifbeinum
  • Þvaglek við mikinn hósta

Meðferð

Meðferð fer eftir hversu mikill sjúkdómurinn er. Sýklalyf gera lítið gagn, nema mjög snemma á sjúkdómsferlinum. Önnur meðferð lítur að hvíld, vökvainntekt og næringu. Lítil börn með kíghósta þurfa iðulega að dveljast langtímum á sjúkrahúsi.

Finna næstu heilsugæslustöð hér.

Forvarnir

Bólusetning er áhrifarík til að koma í veg fyrir sjúkdóminn hjá ungum börnum. Mikilvægt er að byrja að bólusetja þau ung því sjúkdómurinn er hættulegastur yngstu börnunum. Hér á landi eru börn bólusett við 3, 5 og 12 mánaða aldur og endurbólusett við 4 og 14 ára aldur. Bóluefnið verndar í um 10 ár og því er möguleiki á að smitast síðar á ævinni. Víða erlendis hefur verið mælt með reglubundinni endurbólusetningu fullorðinna en hér á landi hefur einungis verið mælt með reglubundinni endurbólusetningu heilbrigðisstarfsmanna.

Boðið er upp á bólusetningu fyrir verðandi mæður fyrir 32. viku meðgöngu. Þegar bólusett er á öðrum eða þriðja þriðjungi meðgöngu myndast verndandi mótefni sem fylgjan flytur til barnsins. Mótefnin geta varið barnið strax frá fæðingu og ver barnið þer til barnabólusetningar taka við.

Fyrirkomulag barnabólusetninga.