Meðgöngueitrun

Kaflar
Flokkur
Útgáfudagur

Meðgöngueitrun (e. pre-eclampsia) er sjúkdómur sem getur komið fram eftir 20. vikna meðgöngu og lýsir sér með hækkuðum blóðþrýstingi og eggjahvítu í þvagi. Oft finna konur engin einkenni og er því skimað fyrir sjúkdómnum í mæðraverndinni með því að mæla blóðþrýsting og rannsaka þvag.

Meðgöngueitrun er algeng en 2-8 af hundrað barnshafandi konum greinast með sjúkdóminn. Oftast er sjúkdómurinn vægur og hefur lítil áhrif á meðgönguna en um 1 af hverjum 200 barnshafandi konum fá alvarlega meðgöngueitrun sem getur verið lífshættuleg fyrir þær og ófædda barnið.

Alvarleg meðgöngueitrun getur truflað starfsemi nýrna, lifrar eða blóðstorkukerfisins. Hún getur haft áhrif á fylgjuna þannig að barnið vaxi ekki eðlilega og/eða legvatnið minnki.

Einkenni

Konur finna oft engin einkenni um meðgöngueitrun (e. preeclampsia) en fyrstu einkennin eru mælanleg því þau koma fram í hækkuðum blóðþrýstingi og eggjahvítu í þvagi. Þessir þættir eru því skoðaðir í mæðraverndinni.

Einkenni alvarlegrar meðgöngueitrunar geta verið:

  • Höfuðverkur sem lagast ekki við að taka væg verkjalyf.
  • Sjóntruflanir svo sem þokusýn eða eldglæringar.
  • Sár verkur undir rifjaboga.
  • Brjóstsviði/flökurleiki sem lagast ekki við að taka sýrubindandi lyf.
  • Skyndilegur bjúgur í andliti, höndum og/eða fótum.
  • Skyndileg mikil vanlíðan.

Þessi einkenni geta verið alvarleg á meðgöngu og ætti að hafa strax samband við heilsugæslu eða fæðingarstofnun utan dagvinnutíma ef þeirra verður vart.

Finna næstu bráðamóttöku eða heilsugæslustöð.

Aukin áhætta

Meðgöngueitrun getur komið fram í öllum meðgöngum en konur eru í meiri hættu ef:

  • Blóðþrýstingur er hár fyrir þungun.
  • Kona fékk meðgöngueitrun á fyrri meðgöngu.
  • Kona er með nýrnasjúkdóm, sykursýki eða sjálfsofnæmisjúkdóm eins og rauða úlfa (Lupus).

Aðrir áhættuþættir eru ekki eins skýrir en þó er meðgöngueitrun líklegri hjá konum sem :

  • Ganga með sitt fyrsta barn.
  • Eru 40 ára eða eldri.
  • Hafa ekki gengið með barn í meira en 10 ár.
  • Eru í mikilli yfirþyngd, líkamsþyngdarstuðull 35 eða meira.
  • Eiga móður eða systur sem fengu meðgöngueitrun.
  • Ganga með fleira en eitt barn. 

Ef eitthvað af þessu á við er mælt með því að konur taki inn lágskammta aspirín (hjartamagnyl) frá 12. viku meðgöngu og fram að fæðingu til þess að draga úr hættunni á að þær fái meðgöngueitrun.

Var þetta efni hjálplegt?
Markmið vefsins er að veita upplýsingar um öll mál er varða heilsu. Allar ábendingar til að bæta vefinn eru vel þegnar.
Senda ábendingu til vefstjóra