Augnbólgur og roði í augum

Bólgur og roði í augum eru algeng einkenni. Oftast er um að ræða veirusýkingar sem fylgja gjarnan kvefi. Aðrar ástæður geta verið:

  • Sýking af völdum baktería
  • Ofnæmisviðbrögð líkamans
  • Erting eða aðskotahlutur hefur komið í augað

Oftast lagast bólgur og roði í augum af sjálfu sér en í sumum tilvikum þarf að leita til læknis.

Helstu sjúkdómar sem valda augnbólgum og roða í augum

+ - Tárubólga

Tárubólga er bólga í slímhúð augans eða augnhvítunni. Oftast kemur hún í bæði augun þó undantekningar séu á því.

Algengast er að tárubólga sé af völdum veirusýkinga sem ekki er hægt að meðhöndla með sýklalyfjum en hún lagast yfirleitt af sjálfu sér.

Tárubólga fylgir gjarnan kvefpestum. Sjá „Ráð heima“ hér neðar á síðunni.

Helstu einkenni:

  • Graftarkennd útferð úr augum
  • Augun oft límd saman á morgnana
  • Roði í slímhúð eða augnhvítu
  • Pirringur í augum
  • Leki úr auganu
+ - Hvarmabólga

Bólga eða þroti í augnloki kallast hvarmabólga. Hvarmabólga er í flestum tilvikum hluti af kvefeinkennum og er alveg saklaus.

Hvarmabólga getur einnig verið vegna sjúkdóma eins og flösuexems eða rósroða en það er sjaldgæft.

Helstu einkenni:

  • Sviði í augum
  • Pirringur í auga eða augum
  • Kláði, sérlega ef ofnæmi er til staðar
  • Roði í augum
  • Bjúgur á hvörmum

Hvarmabólga er mjög algeng og langoftast hættulaus. Einkenni geta þó verið erfið og stundum getur slímhimna augans vaxið inn á hornhimnuna og valdið vandræðum.

Oftast lagast hvarmabólga af sjálfu sér. Einkennin geta þó varað lengi stundum jafnvel ævilangt. 

Þau sem hafa þráláta hvarmabólgu ættu að vera í eftirliti hjá augnlækni.

+ - Ofnæmisbólgur

Ofnæmisviðbrögð koma oft í augu og lýsa sér svipað og sýking í auga.

Helstu einkenni:

  • Rautt auga
  • Útferð úr auganu annað hvort í formi tára eða klístraðs vökva
  • Augun límd saman að morgni
  • Kláði eða bruna tilfinning í auganu
  • Önnur ofnæmiseinkenni eins og kláði og hnerri geta líka verið til staðar

Ofnæmisbólgur í augum lagast ef ofnæmisvaldurinn fer. Það er hins vegar ekki alltaf einfalt.

Til eru augndropar til að nota í þessum tilvikum sem læknar þurfa að skrifa uppá.

Ofnæmislyf eins og Lórítin sem fá má án lyfseðils í apótekum getur líka hjálpað.

+ - Herpes simplex

Sýking í auga af völdum herpes simplex veirunnar eru nokkuð algengar. Þetta er sama veiran og veldur frunsu.

Mikilvægt er að meðhöndla sýkingu í auga af völdum hennar þar sem hún getur haft varanleg áhrif á sjónina.

Oftast kemur þessi sýking aðeins í annað augað en getur herjað á þau bæði í einu í stöku tilfellum

Helstu einkenni:

  • Rautt auga
  • Verkur í auganu
  • Bólgur í auga
  • Viðkvæmni fyrir ljósi
  • Tár leka úr auganu

Hafir þú þessi einkenni skaltu fara strax til augnlæknis ef það er mögulegt annars til heimilislæknis.

Meðferðin er fólgin í lyfjum sem oftast eru borin í augu en stundum töflur.

Mikilvægt er að fylgja fyrirmælum læknis með meðferðina.

Hvað get ég gert?

+ - Ráð heima
  • Haltu svæðinu í kringum augun hreinu. Þvoðu með volgu vatni og bómull eða mjúkum bómullarklút og hreinsaðu gröft og klístur af augnlokum.
  • Táravökvi sem fá má án lyfseðils í apótekum hjálpar. Hann inniheldur sýkladrepandi og heftandi efni.
  • Þvoðu hendur reglulega með sápu.
  • Þvoðu koddaver og þvottastykki úr heitu sápuvatni.
  • Til þess að koma í veg fyrir smit ætti ekki að láta aðra nota sömu handklæði, koddaver og þvottastykki og sá sem er með augnsýkingu án þess að þvo þessa hluti með heitu sápuvatni.
  • Ekki deila augnlyfjum, augnsnyrtivörum eða öðru sem snertir augun með öðrum.
  • Reyndu að forðast að nudda augun.
  • Gott getur verið að setja bakstur, kaldan eða heitan, á augun ef þig klæjar.
  • Notir þú augnlinsur er gott að gefa þeim frí á meðan augun jafna sig.
+ - Leitaðu til heilsugæslunnar

Þó yfirleitt séu bólgur og roði í augum saklaus og lagist af sjálfsdáðum með góðri umhirðu þarf að hafa í huga að sumar augnsýkingar krefjast læknismeðferðar.

Leitaðu til heilsugæslunnar eða augnlæknis ef eftirfarandi einkenni eru til staðar. Oft má komast fljótt til augnlæknis í þessum tilvikum.

  • Barn undir 2ja ára aldri hefur bólgur eða roða í auga eða augum.
  • Þú notar augnlinsur og ert með blett á augnlokinu ásamt einkennum um augnbólgu. Þú gætir verið með ofnæmi fyrir linsunum
  • Einkennin hafa ekki horfið á tveimur vikum.

Á þjónustuvefsjá Heilsuveru má sjá hvernig heilsugæsluþjónustu er háttað um allt land.

+ - Leitaðu til bráðamóttöku

Leitaðu strax til augnlæknis eða á bráðamóttöku ef eftirfarandi einkenni eru til staðar:

  • Við augnslys og ef aðskotahlutur hefur stungist í auga
  • Breytingar eru á sjón eða sjónsviði
  • Mikill höfuðverkur 
  • Annað eða bæði augu eru dökk rauð
  • Verkur er í auga ásamt roða og bólgum
  • Birtufælni er til staðar eða vont er að vera í birtu
  • Barn sem er yngra en mánaðargamalt er með bólgur eða roða í augum

Oft má komast strax til augnlæknis ef þessi einkenni eru til staðar.

Athugið að tilvísun þarf frá heimilislækni ef farið er með barn til læknis svo heimsóknin fáist greidd af Sjúkratryggingum.

Á þjónustuvefsjá Heilsuveru má sjá hvernig bráðaþjónustu er háttað um allt land.

Meðferð

Meðferðin ákvarðast af eðli einkennanna en oftast lagast augnsýkingar af sjálfu sér og ekki þörf á meðferð annarri en þeirri sem getið er undir kaflanum „Ráð heima“. En þurfi meðferð með lyfjum er oftast um að ræða augndropa eða krem sem borið er í auga eða augu.

Forvarnir

Stór hluti augnsýkinga er fylgifiskur kvefpesta. Þær smitast á milli manna með beinni og óbeinni snertingu en geta líka borist með loftbornu smiti.

Flestar augnsýkingar berast í augun með höndunum. Því er góður handþvottur mjög mikilvægur til að koma í veg fyrir augnsýkingar.

Þau sem eru með sýkingu í augum ættu ekki að nota sömu handklæði og aðrir.

Þessi grein var skrifuð þann 24. júní 2019

Síðast uppfært 02. ágúst 2019