1-2 ára

Barn á þessum aldri getur borðað venjulegan heimilismat, en ekki er æskilegt að salta matinn né nota kryddblöndur. Mikilvægt að hafa mataræðið fjölbreytt, að velja úr sem flestum fæðuflokkum daglega. 

Mælt er með því að borða fisk 2-3 sinnum í viku. Ein af fiskmáltíðunum ætti að vera feitur fiskur en hann er ríkur af D-vítamíni og löngum ómega-3-fitusýrum. Ráðlagt er að nota olíu við alla matargerð þar sem því verður við komið. Veljið ferskar kjötvörur. Mælt er með því að velja magur kjöt þegar það er í boði. Lifur og lifrarpylsu má gefa í hófi en hvorki á hverjum degi né vikulega. 

Gott er að gefa barni heilkorna trefjarík brauð og hafa hafragraut á boðstólnum, að minnsta kosti suma morgna. Mælt er með því að gefa barni grænmeti og/eða ávexti með öllum mat og einnig milli mála. 

Ef barn er hætt á brjósti er mælt með stoðblöndu, t.d. Stoðmjólk til 2ja ára aldurs. Nota má nýmjólk út á grauta. Takmarkið neyslu á mjólkurafurðum við 500 ml á sólarhring ef barn er ekki á brjósti. Barn á þessum aldri þarf ekki að drekka á nóttunni. Ráðlagt að gefa vatn við þorsta. 

Fituminni vörur henta ekki á þessum aldri (léttmjólk, fjörmjólk, undanrenna, léttjógúrt). Fita er mikilvægur orkugjafi og úr henni fáum við lífsnauðsynlegar fitusýrur (omega 3 og 6) og fituleysin vítamín. 

+ - D-vítamín

D-vítamín myndast í húðinni fyrir áhrif útfjólublárra geisla sólar. Á Íslandi er myndun D-vítamíns í húð ófullnægjandi yfir vetrarmánuðina.

Til þess að fá nóg D-vítamín yfir vetrarmánuðina er nauðsynlegt að taka inn D-vítamín sérstaklega sem fæðubótarefni, annaðhvort lýsi eða D-vítamíntöflur. Gefið barni eina teskeið af Krakkalýsi (5 ml) eða D-vítamíndropa. 

Lágt gildi D-vítamíns í blóði samhliða lítilli kalkneyslu tengist minni beinþéttni, minni lífslíkum og auknum líkum á byltum hjá öldruðum. Vísbendingar eru um að lélegur D-vítamínhagur tengist auknum líkum á hjarta- og æðasjúkdómum og einnig fáeinum tegundum krabbameina, m.a. ristilkrabbameini.

Hollráð um D-vítamín

  • Taka inn D-vítamín sem fæðubótarefni, annaðhvort lýsi eða D-vítamíntöflur.
  • Nýta sólarljósið þegar færi gefst og njóta þess að vera úti án þess þó að brenna.
  • Borða feitan fisk að minnsta kosti einu sinni í viku. Feitur fiskur er náttúruleg uppspretta D-vítamíns.
  • Neysla á D-vítamínbættum vörum getur stuðlað að bættum D-vítamínhag.
  • D-vítamín er fituleysanlegt vítamín og getur safnast upp í líkamanum. Þess vegna eru gefin út viðmið um efri mörk. Skammta umfram efri mörk ætti aðeins að taka í samráði við lækni.
+ - Tilbúin ungbarnafæða

Mikið er á markaðnum af tilbúnum mat fyrir ung börn í pökkum, krukkum og pokum. Gæðin eru misjöfn og eru foreldrar hvattir til að kynna sér innihaldslýsingarnar vel.

Börn sem fá ungbarnamat í pokum (skvísum) sjúga matinn í sig og fá því minni æfingu í að tyggja, þau upplifa ekki lykt og útlit matarins. Því er ekki mælt með að nota slíkt nema endrum og sinnum. Ekki er ástæða til að forðast tilbúinn mat algjörlega, en ekki er gott að hann sé eina fæða barnsins. 

+ - Verum góðar fyrirmyndir

Mælt er með því að fjölskyldan borði saman við matarborðið. Það krefst vinnu og þolinmæði að venja barn á nýjan mat, en það getur tekið 8-15 skipti fyrir barn að kynnast nýrri fæðutegund.

Hafið í huga að börn læra það sem fyrir þeim er haft. Verum því góðar fyrirmyndir og reynum að skapa ákveðna ró við matarborðið þegar barn prófar nýjan mat í fyrsta sinn.

Hægt er að bjóða barni nýjan mat sem meðlæti á meðan það er að kynnast matnum. Ekki pína mat í barnið heldur hvetjið það til að smakka. Þvinganir geta ýtt undir matvendni. 

Veitið jákvæðan stuðning og hvatningu og setjið reglur miðað við aldur barns og þroska. Ef barn hefur ekki lyst á matnum á ekki að bjóða því annan mat í staðinn. Mat ætti aldrei að nota í refsiskyni eða til að verðlauna.